شمشاد  هیرکانی  -Buxus hyrcana

 

  کانون دیده  بانان زمین : نسرین دخت خطیبی – اردیبهشت و خرداد 1387

تصاویر : خطیبی -محبوبی

کانون دیده بانان زمین   در پی سلسله  بازدید های خود از  جنگل های باستانی شمال در اردیبهشت و خرداد ماه   سال جاری از صلاح الدین کلا – ملاکلا –  اندرود ( انارور )- سی سنگان- تاج الدین کلا- پی کلا- علی آباد عسگرخان  و بخشی از مسیر رودخانه کجور (  نهر رودبار)  دیداری داشت  که  گزارش کامل آن را می توانید در همین سایت  گزارش دیگری از سلسله تخریب های جنگل های باستانی شمال در  منطقه حفاظت شده البرز مرکزی  این بار شمشادستان های  صلاح الدین کَلاا مطالعه نمایید .

 

 

ویژگی های شمشاد  هیرکانی و مشاهدات دیده بانان زمین  

*شمشاد خزری ، شمشاد جنگلی  یا  شمشاد هیرکانی  با  نام علمی Buxus hyrcana  از گونه های پهن برگ و همیشه سبز جنگل های شمال  است که برگ های آن به رنگ سبز تیره و براق است. این برگ ها  سمی هستند و از این رو مورد استفاده دام قرار نمی گیرد و هیچ بهانه ای برای متهم کردن دامداران به نابودی این درختان شگفت انگیز  وجود ندارد .

این گونه شمشاد با شمشاد ژاپنیEvonymus Japonica  و یا شمشاد ابلق Evonymus fortunei   و یا شمشاد گوشواره ایlatifolia  Evonymus که  جزو شمشاد های اصلاح شده و تزیینی هستند و در  تهران و یا سایر شهرها در پارک ها و باغچه ها مشاهده می شود،  کاملاً متفاوت است. این شمشاد های وحشی را باید از نزدیک دید، لمس کرد و در مقابل قامت کشیده و بلندشان که گاه تا 15  متر نیز میرسد سر خم کرد  تا زیبایی  تشبیه شاعرانه  شاعران  را حس کرد و آنگاه می توان تفاوت فاحش این گونه  سحر انگیز را  با شمشاد های شهری  متوجه شد و باور داشت که  تاخت زدن   این آخرین  زمرد های جنگل های خزری با  باشگاه  جنگل خواران  چه قدر ناعادلانه است و چه جفای بزرگی ست در حق یک ملت آنهم در سرزمینی خشک !

 *شمشاد هیرکانی جزو گونه های " رلیک " یا باستانی است که این صفت به عنوان یکی از شاخص های تنوع زیستی و  به تعبیری میراث جهانی است.   از سوی دیگر دارای  خصلت منحصر به بفرد یا بومی   ( آندمیک)  نیز  هست . به همین دلایل از اهمیت حفاظتی بسیار زیاد برخوردار است . در حال حاضر تنها چند  ذخیره گاه و پارک جنگلی در فهرست حفاظتی قرار دارند نظیر نمک آبرود – گرداب–خیبوس - جیسا و چشمه بلبل ( گرگان ) و چند منطقه کوچک دیگرکه متاسفانه مساحت مجموعه آنها تنها به  حدود 1000 هکتار می رسد .

* شمشاد هیرکانی در جامعه Querco Buxetum  که یک جامعه گیاهی مخصوص جلگه های خزری است قرار دارد . شمشاد در این جوامع با گونه های  افرا – توسکا – لرگ – داغداغان – راش– لیلکی – خرمندی و شب خسب  و .... همراه است .    همچنین گونه های علفی نظیر سرخس و  گرامینه  و تعدادی از گونه های خزه های خاکزی یا دار چسب بر روی شاخه های آنها رشد می کند،  البته  این ترکیب در  مناطق  مختلف شمال متفاوت است.  کانون دیده بانان زمین این گونه را در "آستارا"  با اشکوب بالایی " لرگ " Pterocarya fraxinifolia  و در  این منطقه به شکل متفاوت  با آشکوب بالایی " داغداغان Celtis AUSTRALIS و  آزاد یا ازدار  Zelkova carpinifolia   همراه با کرات(  لیلکی  ) Gleilitshia caspica  و سیاه ولیک  Crataegus melanocapa  ،  افرا campestre  Acer  و در برخی مناطق  کمی دور تر از  جلگه  همراه با راش Fagus Orientalis  مشاهده  کرد .

 در پارک جنگلی سی سنگان همراه با اشکوب بالایی " تیرهای چراغ برق "  و زیر آشکوب های  " چادر"  –"  تخت"  – " سماور"  –"  زباله " -  - " اسفالت"  و ... مشاهده شد  و شنیدیم که بزودی به آشکوب های این ذخیره گاه شمشاد  انواع وسایل شهربازی (نور – صدا – جیغ و داد  ) اضافه خواهد شد.

*شمشاد  درختی سایه پسند است و تحمل آفتاب شدید را ندارد. بنابراین جنگل شمشاد، اغلب بسیار انبوه و مرطوب است که این انبوهی را کانون دیده بانان زمین در ذخیره گاه  " اندرود"  Andarudمشاهده کرد.

به صورتیکه  حتی یک نفر به سختی می توانست از میان شاخ و برگ های آن عبور کند . این جنگل های انبوه با خزه های مرطوب زیستگاه بسیار مناسبی برای حیات انواع گونه های دیگر گیاهی و جانوری شناخته شده و ناشناخته است. این بانک ژن بسیار غنی  می تواند زمینه تحقیقات گسترده ای  را فراهم آورد.بعلاوه سطح این جنگل ها  پوشیده ازگیاه خاک ( هموس ) بسیار  بسیار  ارزشمندی است ، خاکی که طی میلیون ها سال نقش ارزنده ای در تداوم حیات در این جنگل ها ایفا کرده است و در ایجاد اکوسیستمی که از دوران سوم زمین شناسی پایدار مانده است ،جایگاه مهمی داشته است . ولی متاسفانه  نه این جنگل ها و نه خاک آن  کوچکترین  بهایی در محاسبات دولت در تغییر کاربری ها ندارد به گونه ای که  به راحتی کوبیده ، تخریب شده و هر روز به انواع مختلف قربانی توسعه های بی سرانجام می شود از جاده کشی گرفته تا ویلاسازی تا اجرای طرح های گردشگری مخرب  و تا ....

*بلندی این شمشاد  های هیرکانی گاه تا 15  متر  نیز می رسد  ولی ما در جنگل های این منطقه شمشاد هایی با بلندی بیش از 15 متر نیز مشاهده کردیم .  

* رشد شمشاد های جنگلی  بسیار کند و یه سالی یک میلیمتر  می رسد  . کانون دیده بانان زمین  در این منطقه شمشاد هایی را اندازه گرفت که  محیط دور درخت  آن 60 و حتی در یک نمونه 75 سانتیمتر بود( معادل 23/85 سانت قطر )  که نشانگر آن است  که قرنها از زندگی آنها می گذرد .

 * چوب  شمشاد به دلیل سخت بودن و دیگر ویژگیها ی آن بسیار گران قیمت است به گونه ای که برای هر یک شاخه آن که در گل فروشی ها یافت شود ، جریمه ای  معادل 60 (شصت ) هزار تومان تعیین شده است. اما جای تعجب و تاسف آنجاست که جنگل های صلاح الدین کلا را آتش می زنند و  شمشاد ها ی با ارزش آن را می سوزاند تا اراضی خالی از درخت را مورد معامله و سوداگری قرار دهند.

* در ذخیره گاه   شمشادستان  "  اندرود "  Andarud   یا پارک درویشان و یا  " انارور "  گفته شد که   30 هکتار  جنگل شمشاد دست نخورده وجود دارد    . کانون دیده بانان زمین  در بازدید از این منطقه  مشاهده کرد   تا مسافت های زیاد   از جنگل خبری نبود و   ساخت و ساز شده بود  و یا  اگر جنگلی هم بود به تصرف در آمده و اطراف آن دیوار کشی شده بود.  ولی سرانجام به این  شمشادستان های  بکر رسیده  و قسمت هایی از آن را  همراه با گونه های " داغداغان  " و  "  افرا "   مشاهده کردیم  ولی مطمئن هستیم دیری نخواهد پایید که بلدوزر باشگاه جنگل خواران باقیمانده  این ذخیره گاه  را  نیز له خواهد کرد ! 

*ارز ش این شمشاد ها و در عین حال خطر نابودی آنها به حدی بود که در اوایل دهه هفتاد  سرانجام مورد توجه قرار می گیرد به گونه ای که نمایندگان مجلس به خواست دلسوزان  طبیعت پاسخ داده و برای عدم قطع این گونه  به همراه 13 گونه دیگر در معرض تهدید، در رابطه با قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی  مصوب 5/7/1371 مجلس شورای اسلامی . ماده قانونی به شرح زیر تصویب می کنند  :

ماده 1- از تاریخ تصویب این قانون گونه های درختانی از قبیل شمشاد – زربین – سرخدار – سرو خمره ای – سفید پلت – چندل – ارس – فندق – زیتون طبیعی – بنه ( پسته وحشی) – گون – شیشم- گردو (جنگلی) – بادام وحشی(بادامک) در سراسر کشور جزء ذخایر جنگلی محسوب  و قطع آنها ممنوع می باشد .   

تبصره 1- وزارت جهاد سازندگی موظف است مناطق استقرار گونه های یاد شده را مشخص و حفاظت نموده و متخلف را به مراجع قضایی معرفی نماید .

   تبصره 2  در تناقض آشکار با ماهیت ماده یک می گوید :

 در مواردی که قطع این گونه ها بر اساس طرح مصوب و بنابر ضرورت و مسایل فنی و توسعه گونه های دیگر لازم باشد  با تایید وزارت جهاد کشاورزی مجاز خواهد بود.  . ( ماخذ : مجموعه قوانین و مقررات جهاد سازندگی معاونت حقوقی و امور مجلس – 1376- صفحه 262 )

بنابراین تبصره 2 تحت عنوان " طرح های مصوب " ماده یک را مخدوش کرده و هرگونه تخریب را مجاز دانسته و دست دولت(جهاد کشاورزی ) را برای دست اندازی به ذخیره گاه های جنگلی باز می گذارد . بنا براین می توان نتیجه گرفت
که بر اساس این مصوبه دست کم تخریب هایی که از دهه  هفتاد آغاز شده اند و نابودی بخشی از میراث طبیعی ملی را به دنبال داشته اند ، با مجوز دولت بوده است 

 افزوده : در سال 1379 وزارتخانه‌های جهاد سازندگی و كشاورزی ادغام و وزارت جهاد كشاورزی را تشكیل دادند. بدین ترتیب رییس سازمان جنگل‌هاومراتع كشور سمت معاون وزیر جهاد كشاورزی را عهده‌دار شد. بعلاوه  طی مصوبه شورایعالی اداری در 3 تیر 1381 وظایف مربوط به آبخیزداری از وزارت جهاد كشاورزی منفك و به سازمان جنگل‌ها و مراتع كشور واگذار شد و عنوان این سازمان به سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری تغییر یافت

 

 

IRAN Ancient Hyrcanian Forest -Central  Alborz-Protected area 

شمشادستان - جنگل های باستانی هیرکانی -    منطقه حفاظت شده البرز مرکزی( استان مازندران- شهرستان نوشهر - بخش مرکزی  )  

تصویری از ذخیره گاه شمشاد  " اندرود"Andarud - شمشادBuxus hyrcana همراه با " داغداغان " Celtis AUSTRALISو پسکرانه ارتفاعات جنگلی  کجور

 عکس از نسرین دخت خطیبی  - اردیبهشت  1387

 

شمشادهیرکانی  - جنگل های باستانی -شمال -   منطقه حفاظت شده البرز مرکزی( استان مازندران- شهرستان نوشهر - بخش مرکزی  )  

IRAN Ancient Hyrcanian Forest -Central  Alborz-Protected area 

 عکس از نسرین دخت خطیبی  - اردیبهشت  1387

 

 

 شمشاد  جنگل های باستانی هیرکانی -     منطقه حفاظت شده البرز مرکزی( استان مازندران- شهرستان نوشهر - بخش مرکزی  )  

Buxus hyrcana-IRAN Ancient Hyrcanian Forest-Central  Alborz-Protected area

 عکس از نسرین دخت خطیبی  - اردیبهشت  1387

 

 

Buxus hyrcana-IRAN Ancient Hyrcanian Forest-Central  Alborz-Protected area  

شمشاد هیرکانی جنگل های باستانی شمال  -  منطقه حفاظت شده البرز مرکزی( استان مازندران- شهرستان نوشهر - بخش مرکزی  )  عکس از نسرین دخت خطیبی  - اردیبهشت  1387

 

 

IRAN-  Buxus hyrcana- Ancient Hyrcanian Forest -Central  Alborz-Protected area 

شمشاد هیرکانی  جنگل های باستانی  شمال  - منطقه حفاظت شده البرز مرکزی ( استان مازندران- شهرستان نوشهر - بخش مرکزی 

  عکس از نسرین دخت خطیبی  - اردیبهشت  1387

 

 

IRAN-  Buxus hyrcana- Ancient Hyrcanian Forest -Central  Alborz-Protected area 

شمشاد هیرکانی  جنگل های باستانی  شمال  - منطقه حفاظت شده البرز مرکزی ( استان مازندران- شهرستان نوشهر )

  عکس از نسرین دخت خطیبی  - اردیبهشت  1387

 

 

IRAN-  Buxus hyrcana- Ancient Hyrcanian Forest -Central  Alborz-Protected area 

شمشاد هیرکانی  جنگل های باستانی  شمال  - منطقه حفاظت شده البرز مرکزی ( استان مازندران- شهرستان نوشهر )

  عکس از نسرین دخت خطیبی  - اردیبهشت  1387

   1  از 5

ادامه  

این صفحه را برای دوست خود بفرستید

صفحه اصلی

 

  • کلوب
  • مای بی بی فارسی
  • کارت شارژ همراه اول